PFAS (per- và polyfluoroalkyl substances) – “hóa chất vĩnh cửu” – đang là chủ đề nóng toàn cầu. Tháng 4/2024, EPA Mỹ lần đầu tiên trong lịch sử ban hành tiêu chuẩn PFAS trong nước uống (PFOA: 4 ng/L, PFOS: 4 ng/L). Các nghiên cứu 2022-2024 đã phát hiện PFAS trong nước tại Việt Nam. Và không giống như clo trong nước máy có mùi dễ nhận biết, PFAS hoàn toàn không màu, không mùi, không vị.
Nội dung bài viết
PFAS là gì và tại sao gọi là “hóa chất vĩnh cửu”?
PFAS là nhóm hơn 12.000 hợp chất hóa học nhân tạo, đặc trưng bởi liên kết carbon-fluor (C-F) – một trong những liên kết bền nhất trong tự nhiên. Điều này khiến PFAS:
- Không phân hủy trong môi trường: tồn tại hàng trăm đến hàng nghìn năm trong đất và nước
- Tích lũy sinh học: tập trung trong chuỗi thực phẩm và trong cơ thể người (máu, gan, thận)
- Không bị loại bỏ bởi phương pháp xử lý nước thông thường: clo hóa, lắng, lọc cát đều không hiệu quả
PFAS sử dụng rộng rãi từ thập niên 1940 trong: chảo chống dính Teflon, bao bì thực phẩm, bọt chữa cháy AFFF (sân bay, căn cứ quân sự), vải chống nước, mỹ phẩm.
PFAS tại Việt Nam – Đã được phát hiện
- Sông Hồng đoạn qua Hà Nội: PFOA và PFOS ở mức thấp nhưng có thể phát hiện, từ công nghiệp và nông nghiệp thượng nguồn
- Sông Sài Gòn và vùng phụ cận TP.HCM: một số hợp chất PFAS liên quan khu công nghiệp
- Nước ngầm gần sân bay Tân Sơn Nhất, Nội Bài và căn cứ cũ: tiếp xúc với bọt chữa cháy AFFF lịch sử
Quan trọng: Việt Nam chưa có quy chuẩn quốc gia về PFAS trong nước uống (QCVN 01-1:2024/BYT chưa đề cập PFAS). Không có tiêu chuẩn không có nghĩa PFAS không có trong nước – mà là chưa được kiểm soát pháp lý.
Tham chiếu: Nghiên cứu PFAS tại sông Hồng 2023
Tác hại của PFAS đến sức khỏe Bằng chứng khoa học 2025-2026
| Tác hại | Mức độ bằng chứng | Cơ quan bị ảnh hưởng |
| Ung thư thận | IARC 2023 – PFOA nhóm 1 (gây ung thư ở người) | Thận |
| Ung thư tinh hoàn | IARC 2023 – PFOA nhóm 1 | Sinh sản nam |
| Rối loạn tuyến giáp | Nghiên cứu epidemiology nhiều quốc gia | Tuyến giáp |
| Giảm đáp ứng miễn dịch | PFAS giảm hiệu quả vaccine ở trẻ em | Hệ miễn dịch |
| Tăng cholesterol LDL | Nhiều nghiên cứu cohort quy mô lớn | Tim mạch |
| Ảnh hưởng thai nhi | PFAS qua nhau thai, phát hiện trong sữa mẹ | Phát triển thai |
Bạn đọc có thể tìm hiểu thêm Tác động của PFAS đến tim mạch liên quan đến tăng LDL và cholesterol được chúng tôi phân tích kỹ trong bài nước uống và sức khỏe tim mạch.
Tiêu chuẩn PFAS thế giới 2024-2026
| Quốc gia / Tổ chức | Tiêu chuẩn PFAS | Năm ban hành |
| Mỹ (EPA) | PFOA: 4 ng/L; PFOS: 4 ng/L | 4/2024 – lần đầu có tiêu chuẩn pháp lý |
| EU (Drinking Water Directive) | Tổng PFAS 20 loại: 100 ng/L | 2023 |
| Úc | PFOA + PFOS + PFHxS: 70 ng/L | 2024 |
| Việt Nam | Chưa có quy chuẩn | QCVN 01-1:2024/BYT không đề cập |
Cách lọc PFAS hiệu quả nhất – So sánh công nghệ
| Công nghệ | Hiệu quả loại PFAS | Ghi chú |
| Lọc cát, lọc cơ học | Không hiệu quả | PFAS hòa tan trong nước, không bị lọc cơ học |
| Than hạt (GAC) | Trung bình 60-80% | Kém với PFAS chuỗi ngắn |
| Carbon Block (NSF P473) | Tốt 80-95% | Carbon Block đạt NSF/ANSI P473 được chứng nhận loại PFAS |
| Màng lọc RO | Rất tốt 90-99% | Loại bỏ hầu hết PFAS kể cả chuỗi ngắn |
| Trao đổi ion PFAS-IX | Xuất sắc >99% | Công nghệ chuyên biệt, chi phí cao |
Giải pháp tốt nhất cho hộ gia đình: Sử dụng Máy lọc nước RO thông minh DROP của chúng tôi để loại bỏ 99% PFAS theo màng RO.
Câu hỏi thường gặp
Đun sôi có loại được PFAS không?
Không. Đun sôi không phá vỡ liên kết C-F của PFAS. Thực ra đun sôi làm nước bốc hơi khiến nồng độ PFAS trong nước còn lại tăng lên. Cần hệ thống lọc RO.
Tôi có thể tự kiểm tra PFAS trong nước nhà không?
Test PFAS tại nhà chưa có sẵn như test TDS hay clo – cần gửi mẫu đến phòng thí nghiệm môi trường được chứng nhận. Trước mắt, hãy kiểm tra chất lượng nước tại nhà để đo các chỉ số cơ bản.
Kết luận
PFAS là vấn đề thực tế đang diễn ra – không phải câu chuyện tương lai. Tại Việt Nam, dù chưa có quy chuẩn, nguy cơ tiếp xúc PFAS qua nước là có thực đặc biệt ở khu vực gần công nghiệp. Máy lọc nước RO thông minh DROP với màng lọc RO loại bỏ 99% PFAS là giải pháp thực tế nhất cho hộ gia đình Việt Nam hiện nay.
DROP tư vấn giải pháp lọc PFAS cho gia đình
Hệ thống lọc tổng DROP + RO – bảo vệ khỏi PFAS và toàn bộ tạp chất.
Miễn phí kiểm tra: HN: 0942.868.979 / 0982.048.595 | ĐN: 0975.116.644 | HCM: 0916.062.029
