Khoan giếng nước sinh hoạt: quy định kê khai và các bước (2026)

Khoan giếng nước sinh hoạt: quy định kê khai, các bước làm và xét nghiệm sau khi khoan

Hộ gia đình khoan giếng nước sinh hoạt không phải xin giấy phép nếu khai thác không quá 10 m³/ngày đêm và giếng không nằm trong vùng hạn chế khai thác nước dưới đất do UBND tỉnh công bố. Theo Luật Tài nguyên nước 2023 và Nghị định 54/2024/NĐ-CP, hộ gia đình phải kê khai công trình với UBND cấp xã (quy định bắt buộc áp dụng từ 1/7/2026). Khoan sâu hơn không bảo đảm nước sạch hơn, vì vậy cần khử trùng và xét nghiệm nước trước khi sử dụng.

Nhiều người khoan giếng xong mới hỏi thủ tục pháp lý có vi phạm không, hoặc khoan rất sâu nhưng nước vẫn đục, có mùi tanh. Bài viết này tổng hợp theo đúng trình tự thực tế trước và sau khi khoan: quy định pháp luật, đơn vị thi công, cách chọn vị trí và 6 việc cần làm sau khi có nước.

Khoan giếng nước sinh hoạt có phải xin phép không?

Điểm dễ gây nhầm lẫn nhất hiện nay là sự khác nhau giữa ba thủ tục: kê khai (áp dụng cho hộ gia đình dùng sinh hoạt quy mô nhỏ), đăng ký (áp dụng cho khai thác quy mô nhỏ phục vụ sản xuất, kinh doanh) và xin giấy phép (áp dụng cho khai thác quy mô lớn trên 10 m³/ngày đêm). Cụ thể với từng trường hợp như sau:

Tình huống khai thác Nghĩa vụ pháp lý & Căn cứ
Hộ gia đình khai thác dùng cho sinh hoạt, không quá 10 m³/ngày đêm, ngoài vùng hạn chế Không cần giấy phép. Phải kê khai công trình, nộp cho UBND cấp xã (khoản 4 Điều 52 Luật Tài nguyên nước 2023; Nghị định 54/2024/NĐ-CP).
Giếng nằm trong vùng hạn chế khai thác nước dưới đất do UBND tỉnh công bố, hoặc vùng mực nước đã suy giảm quá mức Áp dụng quy định riêng theo từng phân vùng (Vùng hạn chế 1, 2, 3, 4 theo Nghị định 54/2024/NĐ-CP). Khoan mới có thể bị dừng, cấm hoặc hạn chế. Cần hỏi UBND xã, phường trước khi khoan.
Khai thác không quá 10 m³/ngày đêm cho mục đích sản xuất, kinh doanh, dịch vụ (ngoài vùng hạn chế) Không cần giấy phép, nhưng thuộc diện phải đăng ký khai thác nước dưới đất (điểm a khoản 2 Điều 52 Luật Tài nguyên nước 2023).
Khai thác trên 10 m³/ngày đêm (mọi mục đích) Bắt buộc phải có giấy phép khai thác nước dưới đất (điểm a khoản 1 Điều 52 Luật Tài nguyên nước 2023).
Khai thác nước sinh hoạt khẩn cấp trong thời gian xảy ra hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn, sự cố ô nhiễm, dịch bệnh do cơ quan có thẩm quyền công bố Thuộc nhóm không phải kê khai, đăng ký, cấp phép trong thời gian diễn ra sự cố (điểm d khoản 3 Điều 52 Luật Tài nguyên nước 2023).

Mức 10 m³/ngày đêm tương đương 10.000 lít/ngày, cao hơn nhiều so với nhu cầu sinh hoạt thông thường của một gia đình (thường chỉ khoảng 0,5–1,5 m³/ngày), nên phần lớn giếng hộ gia đình đều nằm dưới ngưỡng phải xin phép.

Về thời hạn kê khai: Theo khoản 2 Điều 85 Luật Tài nguyên nước 2023, Luật có hiệu lực từ ngày 1/7/2024, riêng quy định về nghĩa vụ kê khai khai thác nước dưới đất của hộ gia đình đã chính thức bắt buộc áp dụng từ ngày 1/7/2026. Nếu gia đình bạn đang sử dụng hoặc chuẩn bị khoan giếng, hãy liên hệ UBND xã, phường để nhận biểu mẫu kê khai theo hướng dẫn tại địa phương.

Vì sao thông tin trên mạng thường khác nhau? Nhiều bài viết cũ vẫn trích dẫn quy định “hộ gia đình không phải đăng ký, không phải xin phép” theo Luật Tài nguyên nước 2012 và Nghị định 02/2023/NĐ-CP (đã hết hiệu lực), hoặc dùng lẫn từ “đăng ký” thay cho “kê khai”. Mọi thủ tục hiện nay đều thực hiện thống nhất theo Luật Tài nguyên nước 2023 và Nghị định 54/2024/NĐ-CP.

Ai được phép thi công khoan giếng?

Theo quy định về hành nghề khoan nước dưới đất tại Nghị định 54/2024/NĐ-CP, tổ chức, cá nhân thực hiện khoan khai thác nước dưới đất phải có Giấy phép hành nghề khoan nước dưới đất do cơ quan có thẩm quyền cấp.

Trước khi thi công khoan giếng nước sinh hoạt, bạn nên yêu cầu đơn vị khoan cung cấp thông tin giấy phép hành nghề và ký hợp đồng ghi rõ các hạng mục kỹ thuật: độ sâu dự kiến, đường kính giếng, chủng loại ống chống (nhựa uPVC dày chịu lực hoặc inox), loại bơm, phương án súc rửa giếng và điều khoản bảo hành nguồn nước.

4 nguyên tắc chọn vị trí khoan giếng nước sinh hoạt an toàn

  • Giữ khoảng cách an toàn với nguồn ô nhiễm: Vị trí giếng cần cách chuồng trại, nhà vệ sinh, bể phốt, hố rác và các nguồn gây ô nhiễm tối thiểu 10 m. Thành giếng phải xây cao hơn mặt đất ít nhất 0,5 m và có sân bê tông gia cố chống thấm quanh miệng để tránh tình trạng nước giếng khoan bị đục sau mưa do nước mặt tràn vào.
  • Tránh vùng nền trũng, dễ đọng nước: Khu vực trũng thấp khiến nước mưa và nước thải sinh hoạt tích tụ quanh miệng giếng, dễ ngấm dọc theo thành ống chống xuống tầng chứa nước.
  • Cách xa khu vực canh tác bón nhiều phân hóa học, thuốc bảo vệ thực vật: Nitrat, amoni và vi sinh vật từ đất nông nghiệp hoặc trang trại chăn nuôi lớn có thể thẩm thấu vào mạch nước ngầm nông.
  • Chừa không gian cho máy khoan và hệ thống lọc tổng: Đảm bảo lối vào đủ rộng cho giàn khoan và bố trí sẵn vị trí đặt bồn chứa, cột lọc đầu nguồn gần khu vực bơm để tránh phải đục phá đường ống về sau.

Khoan sâu hơn có cho nước sạch hơn không?

Không phải lúc nào cũng vậy. Quan niệm “giếng càng sâu nước càng sạch” không chính xác trong mọi điều kiện địa chất. Tại khu vực đồng bằng sông Hồng, nghiên cứu của Winkel và cộng sự công bố trên tạp chí PNAS (2011) chỉ ra rằng việc khai thác nước tầng sâu kéo dài hơn một thế kỷ đã làm gia tăng nguy cơ ô nhiễm asen (thạch tín) tại khu vực quanh Hà Nội; 65% số giếng khảo sát vượt ngưỡng khuyến nghị của WHO ở ít nhất một trong các chỉ tiêu asen, mangan, bari hoặc selen.

Vì vậy, độ sâu chỉ nên xem là yếu tố tham khảo theo địa tầng từng vùng, còn kết quả xét nghiệm mẫu nước mới là thước đo chính xác nhất. Tình trạng nước nhiễm sắt (phèn), đá vôi hay nước nhiễm mangan gây đóng cặn đen có thể xuất hiện ở cả giếng khoan nông lẫn giếng sâu.

Mẫu nước giếng khoan bị đổi màu tím và có mùi tanh do nhiễm tạp chất
Nước giếng khoan của người dân tại Thanh Hóa đổi màu tím, bốc mùi hôi tanh dù đã khoan sâu. (Nguồn: Báo Sức khỏe & Đời sống)

Sau khi khoan giếng: 6 việc cần làm ngay

  1. Bơm xả rửa giếng cho đến khi nước trong: Nước bơm lên trong những giờ đầu thường lẫn nhiều bùn, cát mịn và mùn khoan; cần xả liên tục để làm sạch lòng giếng và ổn định tầng lọc.
  2. Hoàn thiện kết cấu miệng giếng: Lắp nắp đậy kín tránh côn trùng, rác rơi vào giếng; đổ bê tông khóa miệng giếng và xây gờ cao đúng tiêu chuẩn chống thấm.
  3. Khử trùng giếng mới: Quá trình khoan và lắp đặt ống có thể đưa vi khuẩn từ bề mặt xuống giếng. Thông lệ kỹ thuật là khử trùng giếng (thường bằng dung dịch Cloramin B hoặc canxi hypoclorit liều lượng phù hợp) rồi bơm xả hết mùi clo trước khi dùng. Hãy nhờ thợ khoan hoặc trạm y tế địa phương hướng dẫn liều lượng theo đường kính giếng.
  4. Lấy mẫu xét nghiệm chất lượng nước: Tối thiểu nên kiểm tra các thông số nhóm A theo QCVN 01-1:2024/BYT (coliform, E. coli, màu, mùi, pH, độ đục, asen, clo dư, chỉ số permanganat, amoni) kèm theo sắt, mangan, độ cứng tổng, TDS và nitrat. Bạn có thể tham khảo quy trình lấy mẫu và cách kiểm tra chất lượng nước tại nhà trước khi gửi mẫu tới phòng thí nghiệm.
  5. Chọn hệ thống xử lý nước dựa trên phiếu xét nghiệm: Mỗi nhóm tạp chất cần vật liệu xử lý riêng — sắt và mangan cần cột oxy hóa kết hợp vật liệu xúc tác; nước cứng nhiều đá vôi cần cột làm mềm; nước nhiễm asen, amoni hoặc nhiễm mặn cần vật liệu hấp phụ chuyên dụng hoặc màng lọc RO. Để dự trù ngân sách, bạn có thể tham khảo bảng chi phí lắp đặt lọc tổng đầu nguồn theo từng quy mô nhà ở.
  6. Nộp hồ sơ kê khai công trình: Thực hiện kê khai công trình khoan giếng nước sinh hoạt với UBND cấp xã theo đúng quy định của Luật Tài nguyên nước 2023.

Giếng khoan không dùng nữa phải xử lý thế nào?

Theo khoản 5 Điều 31 Luật Tài nguyên nước 2023 và quy định kỹ thuật của Bộ Tài nguyên và Môi trường, khi giếng khoan bị hư hỏng hoặc không còn nhu cầu sử dụng, chủ công trình bắt buộc phải thực hiện trám lấp giếng đúng kỹ thuật.

Giếng bỏ hoang không chỉ gây mất an toàn sinh hoạt mà còn tạo thành đường dẫn trực tiếp đưa nước bẩn, hóa chất từ mặt đất thấm thẳng xuống làm ô nhiễm tầng nước ngầm của cả khu vực. Bạn cần thuê đơn vị có chuyên môn trám lấp bằng vật liệu chống thấm chuyên dụng (như vữa xi măng – sét bentonite), tuyệt đối không tự ý đổ đất đá hay rác thải xuống lấp giếng.

Chi phí khoan giếng gồm những khoản nào?

Chi phí khoan giếng nước sinh hoạt không có một mức giá cố định cho mọi gia đình vì tổng chi phí phụ thuộc vào địa chất từng vùng (đất mềm, cát sỏi hay đá cứng), độ sâu khoan, đường kính ống và chủng loại thiết bị. Khi làm việc với đơn vị thi công, bạn nên yêu cầu tách bạch 6 khoản sau để tránh phát sinh:

  • Chi phí nhân công và máy khoan (thường tính theo mét sâu).
  • Ống chống, ống lọc, sỏi chèn và phụ kiện đường ống.
  • Máy bơm giếng khoan (bơm hỏa tiễn hoặc bơm ly tâm), dây cáp và tủ điện điều khiển.
  • Chi phí xây bệ, khóa chống thấm và làm nắp đậy miệng giếng.
  • Chi phí xét nghiệm mẫu nước tại phòng thí nghiệm đạt chuẩn.
  • Chi phí bồn chứa và hệ thống lọc tổng đầu nguồn (nếu nước đầu ra chưa đạt QCVN 01-1:2024/BYT).

Câu hỏi thường gặp khi khoan giếng nước sinh hoạt

Khoan giếng ở đất vườn nhà có cần xin giấy phép không?

Nếu dùng cho sinh hoạt hộ gia đình, lưu lượng không quá 10 m³/ngày đêm và đất nhà bạn không nằm trong vùng hạn chế khai thác nước dưới đất do UBND tỉnh công bố, bạn không cần xin giấy phép nhưng phải thực hiện kê khai với UBND cấp xã.

Giếng đào có phải kê khai không?

Luật Tài nguyên nước 2023 quy định kê khai đối với công trình khai thác nước dưới đất của hộ gia đình dùng cho sinh hoạt. Tùy theo đặc thù quản lý tại địa phương, bạn nên liên hệ UBND xã, phường để được hướng dẫn cụ thể việc kê khai đối với giếng đào.

Giếng đã khoan từ trước năm 2024 có phải kê khai không?

Có. Nghĩa vụ kê khai áp dụng cho công trình khai thác nước dưới đất của hộ gia đình (không phân biệt giếng khoan trước hay sau thời điểm Luật ban hành) và đã chính thức bắt buộc từ ngày 1/7/2026. Bạn hãy liên hệ UBND cấp xã để thực hiện kê khai bổ sung theo hướng dẫn tại địa phương.

Nước giếng mới khoan bơm lên thấy trong vắt có uống ngay được không?

Không nên uống trực tiếp. Nước trong về cảm quan vẫn có thể chứa vi khuẩn, asen, amoni hoặc nitrat vượt ngưỡng an toàn. Hãy khử trùng giếng, xét nghiệm nước và xử lý qua hệ thống lọc phù hợp trước khi dùng cho ăn uống.

Nên khoan giếng sâu bao nhiêu mét là tốt nhất?

Không có độ sâu tiêu chuẩn chung cho mọi khu vực. Độ sâu hợp lý phụ thuộc vào cấu tạo tầng chứa nước tại nơi bạn sinh sống. Bạn nên tham khảo thông số các giếng lân cận qua đơn vị khoan địa phương và dùng kết quả xét nghiệm nước để đánh giá chất lượng thay vì chỉ dựa vào số mét khoan.

Kết luận

Khoan giếng nước sinh hoạt cho hộ gia đình nhìn chung không cần xin giấy phép nếu dưới 10 m³/ngày đêm và nằm ngoài vùng hạn chế, nhưng gia chủ cần kiểm tra quy hoạch vùng hạn chế của địa phương trước khi thi công và thực hiện kê khai với UBND cấp xã. Sau khi có nước, hãy ưu tiên khử trùng, xét nghiệm đủ chỉ tiêu theo QCVN 01-1:2024/BYT và lựa chọn giải pháp lọc dựa trên số liệu thực tế.

Lưu ý: Thông tin pháp lý trong bài viết mang tính chất tham khảo dựa trên Luật Tài nguyên nước 2023 và Nghị định 54/2024/NĐ-CP. Vui lòng xác nhận trực tiếp với UBND cấp xã hoặc cơ quan quản lý tài nguyên nước tại địa phương trước khi thực hiện.

Cần tư vấn cấu hình lọc tổng đầu nguồn dựa trên kết quả xét nghiệm nước giếng khoan nhà bạn? Liên hệ đội ngũ kỹ thuật của DROP qua hotline: 0942.868.979 (Hà Nội) – 0916.062.029 (TP.HCM) – 0975.116.644 (Đà Nẵng).

Nguồn tham khảo

DMCA.com Protection Status

Hotline: 0942.868.979